maandag 24 november 2014

50 jaar geleden dat Belgische para’s een paar duizend westerlingen bevrijdden

Vandaag is het 50 jaar geleden dat Belgische para’s een paar duizend westerlingen, onder wie ook heel wat Belgen, succesvol bevrijdden uit de handen van Congolese opstandelingen in Stanleystad (nu Kisangani). Bij de operatie kwamen echter ook twee jonge dienstplichtige para's om het leven, Alfons De Waegeneer en Lucien Welvaert.

Politieke achtergrond

De overhaaste onafhankelijkheid van Belgisch Congo op 30 juni 1960 was uitgedraaid op een totale mislukking. Van bij het begin moesten Belgische militairen mee orde op zaken stellen. In 1961 was premier Lumumba vermoord. Opstanden, politieke intriges, tot zelfs een secessie (Katanga) hadden het land in chaos gestort.

In 1964 dreigde het totaal uit de hand te lopen. In augustus hadden de Simba-opstandelingen meer dan de helft van het Congolese grondgebied onder controle. Premier Tshombe keek naar België en de VS voor hulp en bijstand. De Amerikaanse president Johnson was in volle herverkiezingscampagne en zat niet meteen te springen, en ook in ons land was de travaillistische regering Lefèvre-Spaak niet echt tuk op expeditionaire avonturen in de ex-kolonie.

Toch kwam er een heroveringsoperatie op gang onder de Brusselse spotnaam Ommegang: een ratjetoe van huurlingen uit alle windstreken, Katangese gendarmes, restanten van het regeringsleger omkaderd door Belgische officieren.

Begin augustus grepen de opstandelingen naar hun ultieme wapen: ze namen blanken als gijzelaars. De toestand werd kritiek. Minister van Buitenlandse zaken Paul Henri Spaak, geflankeerd door een jonge Etienne Davignon, onderhandelde met Washington: 15 Amerikaanse C–130 Herculesvliegtuigen (België vloog toen zelf nog met amechtige C-119 Flying Boxcars) zouden instaan voor transport en evacuatie, er kwam nog Amerikaanse vuursteun vanuit de lucht (gevlogen door Cubaanse veteranen van de Varkensbaai). Maar de "boots on the ground" zouden uit België komen.

Meer hierover vandaag op we website van de VRT.