vrijdag 1 januari 1993

Bevoorradingsschip voor para's komt vandaag aan in Kismayo

Bijna vijftig dagen na hun aankomst in Somalië leven de 580 Belgische militairen nog in erg primitieve omstandigheden. Niemand die daarover klaagt: de meesten zijn para's en op de tanden bijten is men daar gewoon. ,,Alle aandacht ging prioritair uit naar onze opdracht, en het materieel dat daarvoor nodig is'', zegt de bevelhebber van het detachement, kolonel Marc Jacqmin. Vandaag komt uit ons land een bevoorradingsschip aan in Kismayo, en er wordt verwacht dat de leefomstandigheden vanaf nu heel wat komfortabeler zullen worden. Vanuit het standpunt van veiligheid leven de para's in een gedroomd kampement. Hoofdkwartier, logistiek en de bivaks van de gevechtskompagnieën en steuneenheden zijn gevestigd op een twee km lange strekdam. Op het einde daarvan liggen kademuren, de oude haventerminal en een eiland waarvan de schaarse bewoners moesten verhuizen. In de havenkom liggen vijf scheepswrakken.

De havendijk kan uitstekend worden afgesloten van de stad. ,,Checkpoint Beach'', toegang tot het kampement, wordt dag en nacht bewaakt. De kontrolepost is genoemd naar een beschermde baai met zandstrand, waar de para's af en toe verfrissing gaan zoeken bij dagtemperaturen die oplopen tot tegen de veertig graden in de schaduw.

Twee kilometer in zee is het hoofdkwartier gevestigd van het Belgisch detachement: in het zgn. Witte Huis, de oude haventerminal. Ernaast ligt het tentenkamp van de Amerikaanse 10th Mountain Division, een eenheid van de VS-Landmacht die de kontrole uitoefent over de sektor waarin de Belgen opereren. Hier zijn ook de sektie-Logistiek gevestigd en de zgn. Chirurgische Antenne. Deze laatste werd nieuw aangekocht in Italië en behoort vanaf nu tot de organieke uitrusting van de brigade parakommando. Aan de kade tegenover de chirurgische tenten is de Zinnia aangemeerd.

De stad Kismayo vormt een vreemde wereld. Afgezien van enkele wachtposten, road blocks en patrouilles komen de para's er niet. Uitgaan is er niet bij, hotelletjes zijn er niet, bars worden gemeden, kontakt met de plaatselijke bevolking is beperkt tot funktionele gesprekken met tolken en tipgevers.

In Kismayo wonen 60.000 inwoners. Als een gordel van uitstoting liggen de vluchtelingenkampen rond de buitenwijken. Daar wonen nog eens 60.000 Somaliërs, in iglo-achtige noodonderkomens. In deze kampen zijn er dagelijkse voedselbedelingen. Errond liggen tientallen kerkhoven.

Tussen zeehavengebouw en vasteland ligt het bivak van de gevechtskompagnieën. De para's hebben het Hamburger Hill genoemd, naar de Vietnamfilm waarin een strategische heuvel synoniem werd voor gemalen (soldaten)vlees. Hamburger Hill is een eiland in zee, eigenlijk een hoge heuvel met verscheidene duinen bovenop koraalklippen, dertig meter boven de Indische Oceaan.

Zand vormt er het belangrijkste bestanddeeel van het dagelijks leven: zand tussen de boterhammen, zand tussen de kiezen, zand in de slaapzak. En 38 km onder de Evenaar vormt de tropische hitte, met temperaturen van 26 graden om middernacht, een ander probleem. Elektriciteit is er op diverse plaatsen nog niet.

De 13de kompagnie, het escadron-Recce en de 11de kompagnie leven in tenten. De hevige, maar warme winden, en het opgezwiepte zand zijn er een erge plaag. De 21ste kompagnie leeft wat komfortabeler, in een leegstaand gebouwtje waarvan de open ramen een frisse luchtstroom doorlaten. Zij althans wonen op een betonnen vloer. Iedereen slaapt op veldbedjes.

De Generale Staf heeft beslist tot de aankoop van een tweedehands-prefabgebouw in Saoedi-Arabië, als logement voor de troep. Vooral het 2de Commando dat vanaf april het 1ste Para moet aflossen, zal ervan profiteren.

Tot twee dagen voor de aankomst van de Zinnia leefden de para's nog op gevechtsrantsoenen. Die zijn opgeborgen in kartonnen dozen en hoewel de maaltijden enige variatie vertonen en opgewarmd kunnen worden, vinden weinigen dat biezonder smakelijk. Sedert 9 januari is de voedselsituatie grondig verbeterd.

Iedereen is thans vol lof over de talenten van de keukenchefs: op een willekeurige dag bvb. steak met aardappelen en roomsaus, op een andere dag groentenkrans en sardienen met mosterd. Een keer werd er al kreeft opgediend, een schaaldier dat de Somaliërs niet lusten. Omdat geen enkele visser voldoende kreeften kan leveren voor 580 man, wordt kreeft alleen volgens beurtrol opgediend in de pelotons.

Er zijn drie keukens: een nabij het hoofdkwartier; een voor 11de en 21ste kompagnie en peloton mortieren; en een voor de 13de kompagnie, het recce-escadron en het peloton genie. Verleden week brak een voedselvergiftiging uit, gelijktijdig in de drie laatste eenheden.

De Amerikaanse militairen die in Kismayo nog altijd niet beschikken over veldkeukens, mogen om beurten warm komen eten bij de Belgen. De yankees zijn daarmee een voorwerp van spot: met hun enorme schotelantennes en radio's die uitzenden op 1.000 watt storen ze de Belgische kommunikatie; en ze hebben wel tv in hun tenten, maar krijgen niet eens warm eten...

Veel komfort is er nog niet in het bivak van de Belgen. De meer dan 40 vluchten met C-130 hebben vooral taktische uitrusting aangevoerd. En de Amerikanen hebben veel minder transportvliegtuigen ter beschikking gesteld dan aanvankelijk was voorgespiegeld. Wegens gebrek aan onderhoud na de Golfoorlog, konden de C-5 Galaxy's trouwens maar een fraktie vervoeren van hun gewone payload.

De eerste eettafels zijn pas verleden week aangekomen. Eten doet men ofwel rechtstaand, ofwel aan gesjorde tafels. Stoelen zijn er nog niet. Toiletten en douches komen pas nu aan. Tot nu toe was het behelpen, hetzij met een gat in de grond of met een plank boven een olievat. Ook met voertuigen zitten de para's nog krap. Toen de laatste kompagnie op 25 december aankwam, opereerde ze nog te voet.

Met de aankomst vandaag van een gecharterd schip, zal het komfort veel verbeteren. Maar nu reeds verwachten de para's dat er nadien nieuwe behoeften zullen ontstaan. Zoals iemand het zei: ,,Eerst keken we uit naar de komst van de Zinnia, waarop alles zou meekomen wat we misten. Alles wat niet op de Zinnia zat, zou vervolgens meekomen met het volgend schip, waarnaar we weer konden uitkijken...''

Douches werden ineengeknutseld met een vat bovenop een statief, aanvankelijk gevuld met jerrycans die op een ladder werden gezeuld, later met een pomp die ontzild zeewater oppompt. Vanuit het vat loopt een darmpje naar beneden, en een dun straaltje warm water druppelt doorheen gaatjes die geprikt werden in een lege fles van mineraal water. De para-versie van pvc-recyclering?

De 25-jarige Zinnia die na 19 dagen varen in ongewoon slecht weer aankwam in Kismayo, zorgt niet alleen voor de ontzilting van 30 ton zeewater per dag, maar de twee bakkers en drie koks bakken voor de para's ook een kleine 350 broden per dag. In de werkplaats van het schip wordt havenuitrusting hersteld en in de ziekenboeg liggen twee Somaliërs, onder wie een vrouw, die geopereerd werden na schotwonden. Drie Somaliërs zijn al ontslagen. Aan boord wordt ook de tweede munitiedotatie bewaard van de para's.

Tot zaterdag ligt de Zinnia in Mombasa. Om de drie weken zal het schip pendelen naar de Keniase havenstad om er verse voorraden in te slaan. Eerstdaags wordt de logistieke basis van de Belgen overgebracht van Djibouti naar Mombasa. Vanuit het dure Djibouti is het drie uur vliegen tot Kismayo, of drie dagen varen. Mombasa ligt op 20 uur varen en iets meer dan een uur vliegen.

De bemanning van de Zinnia die van 92 is ingekrompen tot 75, bestrijdt volgens korvetkapitein Andr‚ Vinck de verveling met onderhoud. Eind februari wordt ze in alle geval afgelost, ook als de opdracht die op dit ogenblik tot drie maand ter plaatse is beperkt, in tegenstrijd met de verwachting niet zou worden verlengd.

Behalve de para's, bij wie vooral de gevechtskompagnieën in de kijker lopen, verblijven in Kismayo, Djibouti en Nairobi nog andere eenheden in totaal 29 verschillende afdelingen. Daaronder zijn er genie, logistiek, ontmijners, dokters, chirurgen, anestesisten, tandartsen, rijkswachters van het Gerechtelijk Detachement, een Krijgsauditeur en niet te vergeten de zeer talrijke piloten, navigatoren en mekaniekers van de 15de Wing die er de afgelopen maanden een zeer intensief werkritme op nahielden.

In deze mikrokosmos is er een man die biezonder in de kijker loopt. Adjudant-chef Roland Lauwereins is een van de zeven para's uit Diest die nog aan alle vier operaties deelnam sedert Paulis in 1964. Zijn vrouw blijft alleen achter in Diest. Op 29 december vertrok hij naar Somalië. Vier dagen eerder vertrok zijn 22-jarige zoon Juri naar de Baranja in Kroatië.